ساخت وسازهای بی ضابطه چه طور تهران را به مرز بحران رساند؟
به گزارش مسکن گزین، ابلاغ مصوبه تمرکززدایی از تهران و البرز در شرایطی با هدف مهار ساخت وسازهای غیرقانونی و کنترل بارگذاری جمعیتی انجام شده که بحران آلودگی هوا، فرونشست و نگرانی از گرانی مسکن همچنان پابرجا می باشد.
به گزارش مسکن گزین به نقل از مهر، تهران سال هاست با مجموعه ای از بحران های به هم پیوسته همچون آلودگی هوا، فرونشست زمین، گسترش سکونتگاه های غیررسمی و تغییر کاربری اراضی مواجه است؛ چالش هایی که در کنار تمرکز جمعیت و فعالیتهای اقتصادی، ظرفیتهای محیط زیست و زیرساختی پایتخت را تحت فشار قرار داده اند. در چنین شرایطی، ابلاغ مصوبه ساماندهی و تمرکززدایی از تهران و البرز با هدف کنترل توسعه نامتوازن، پیشگیری از ساخت وسازهای غیرقانونی و ساماندهی بارگذاری جمعیتی، بار دیگر ضرورت بازبینی در الگوی توسعه پایتخت را مطرح کرده است.
آمارها نشان داده است توسعه کالبدی تهران با سرعت بیشتری نسبت به رشد جمعیت آن پیش رفته است؛ بطوریکه در فاصله سالهای ۱۳۷۵ تا ۱۴۰۰، جمعیت تهران حدود ۳۰ درصد بالا رفته، اما محدوده تولید شده آن حدود ۵۰ درصد رشد کرده است
با این حال، اجرای این مصوبه با واکنش هایی از جانب برخی کنشگران حوزه مسکن و نمایندگان مجلس همراه شده است؛ منتقدانی که باور دارند محدودیت در ساخت وساز می تواند عرضه مسکن را کاهش داده و زمینه افزایش قیمتها را فراهم آورد. در مقابل، مسئولان وزارت راه و شهرسازی تاکید دارند که این مصوبه بدنبال توقف ساخت وساز نیست، بلکه هدف آن هدایت توسعه شهری به مسیرهای قانونی و متناسب با نیاز واقعی شهرهاست.
تهران زیر فشار بحران های محیط زیست
غلامرضا کاظمیان، دبیر شورای عالی شهرسازی و معماری ایران و معاون وزیر راه و شهرسازی، با اشاره به چالش های مجموعه شهری تهران و البرز اظهار داشت: بررسی وضعیت فرونشست زمین نشان داده است بخش های فعال این مجموعه، بخصوص در جنوب تهران، جنوب کرج و جنوب شرق تهران، با مشکلات جدی مواجهند.
وی اضافه کرد: بارگذاری جمعیتی و فعالیتی در تعدادی پهنه های پرمخاطره و استفاده بالاتر از ظرفیتهای زیست محیطی، ضعف مجموعه شهری را در مقابل مخاطرات مختلف افزایش داده است.
کاظمیان همینطور با اشاره به گسترش آلودگی هوا در منطقه بیان کرد: آلودگی هوا فقط محدود به شهر تهران و شهرهای بزرگ نیست و حدودا بخش های مختلف مجموعه شهری و حتی مناطقی مانند فیروزکوه و اشتهارد نیز با درجاتی از این مشکل مواجهند.
یکی دیگر از چالش های مهم این منطقه، تغییر کاربری اراضی و از دست رفتن سرمایه های طبیعی است. بگفته معاون وزیر راه و شهرسازی، حدود ۳۰ درصد از اراضی منابع طبیعی و باغاتی که طی دهه گذشته به محیط مصنوع تبدیل گشته اند، فرصت احیا و بازسازی سرمایه های اکولوژیک را از دست داده اند.
در صورت تداوم شرایط فعلی مصرف آب و انرژی، اضافه بارگذاری جمعیتی تهران تا سال ۱۴۲۰ می تواند به حدود ۱۰ میلیون نفر برسد؛ این در حالیست که حتی با اجرای اصلاحات و مدیریت مصرف منابع، ظرفیت اضافه جمعیت پذیری منطقه در بهترین شرایط حدود چهار میلیون نفر خواهد بود
رشد ۵۰ درصدی ساخت وساز در مقابل رشد ۳۰ درصدی جمعیت تهران
آمارهای عرضه شده از جانب دبیر شورای عالی شهرسازی و معماری ایران نیز نشان داده است توسعه کالبدی تهران با سرعت بیشتری نسبت به رشد جمعیت آن پیش رفته است؛ بطوریکه در فاصله سالهای ۱۳۷۵ تا ۱۴۰۰، جمعیت تهران حدود ۳۰ درصد بالا رفته، اما محدوده تولید شده آن حدود ۵۰ درصد رشد کرده است.
کاظمیان با تکیه بر این که مسئله اصلی، پراکنده رویی و گسترش نامتوازن ساخت وسازهاست، اظهار داشت: در نیمه جنوبی بخش فعال مجموعه شهری، هلالی از فقر و سکونتگاه های غیررسمی شکل گرفته که پیوستگی این محدوده ها، مداخله و حل مسایل آنرا پیچیده تر کرده است.
وی همینطور با اشاره به محدودیت ظرفیت جمعیت پذیری تهران اظهار داشت: بر مبنای محاسبات انجام شده، استان تهران با کسری بالای اکولوژیک روبروست و میزان کسری ردپای اکولوژیک به ازای هر نفر حدود دو هکتار ارزیابی شده است.
هشدار درباره ی آینده تهران؛ اضافه بارگذاری جمعیت به ۱۰ میلیون نفر می رسد
به گفته وی، در صورت تداوم شرایط فعلی مصرف آب و انرژی، اضافه بارگذاری جمعیتی تهران تا سال ۱۴۲۰ می تواند به حدود ۱۰ میلیون نفر برسد؛ این در حالیست که حتی با اجرای اصلاحات و مدیریت مصرف منابع، ظرفیت اضافه جمعیت پذیری منطقه در بهترین شرایط حدود چهار میلیون نفر خواهد بود.
در کنار فرونشست زمین و تخریب منابع طبیعی، آلودگی هوا نیز از مهم ترین دستاوردهای تمرکز جمعیت و فعالیت در تهران است؛ بحرانی که سالانه هزینه های سنگینی به نظام سلامت و اقتصاد کشور تحمیل می کند.
آلودگی هوا سالانه ۵۸ هزار قربانی می گیرد؛ هزینه ۱۲ میلیارد دلاری درمان
ساویز صحت کاشانی، رئیس انجمن علمی هوای پاک ایران و دانشیار پژوهشگاه هواشناسی و علوم جو کشور، قبل از این در گفتگو با گزارشگر مهر با اشاره به ابعاد این بحران اعلام نموده بود که مرگ ومیر ناشی از آلودگی هوا دو برابر تلفات تصادفات جاده ای است.
بر اساس گزارش وزارت بهداشت در سال ۱۴۰۴، حدود ۵۸ هزار مرگ در کشور ناشی از آلودگی هواست. کاشانی همینطور با اشاره به ساخت وسازهای گسترده در منطقه ۲۲ تهران گفته بود که این منطقه در راه کریدور باد پایتخت قرار دارد و افزایش بناهای مرتفع، مسیر طبیعی جریان باد را مختل کرده است؛ موضوعی که مدل سازی های دانشگاهی نیز پایین آمدن سرعت باد و افزایش حبس آلاینده ها را تأیید می کند.
مصوبه تمرکززدایی قرار نیست ساخت وساز را متوقف کند
بر اساس گزارش وزارت بهداشت در سال ۱۴۰۴، حدود ۵۸ هزار مرگ در کشور ناشی از آلودگی هواست، علیرغم این چالش ها، مهم ترین نگرانی طرح شده درباره ی مصوبه ساماندهی تهران و البرز، تاثیر احتمالی آن بر بازار مسکن است
با وجود این چالش ها، مهم ترین نگرانی طرح شده درباره ی مصوبه ساماندهی تهران و البرز، تاثیر احتمالی آن بر بازار مسکن است؛ نگرانی ای که مسئولان وزارت راه و شهرسازی آنرا ناشی از برداشت ناصحیح از اهداف این مصوبه می دانند.
رامین ساعد، مدیرکل دفتر توسعه طرح های توسعه و عمران وزارت راه و شهرسازی، در گفتگو با گزارشگر مهر، در واکنش به انتقادها درباره ی توقف ساخت وساز و افزایش قیمت مسکن اظهار داشت: اساساً این مصوبه بدنبال توقف ساخت وساز نیست، بلکه هدف آن پیشگیری از ساخت وسازهای غیرقانونی و تخلفات ساختمانی است.
وی اضافه کرد: این مصوبه هیچ گونه محدودیتی برای تامین تقاضای مؤثر مسکن ایجاد نمی کند و هر ظرفیتی که شهر باتوجه به نیازهای فعلی، نیازهای انباشته گذشته و نیازهای آینده به آن احتیاج داشته باشد، می تواند در قالب طرح های جامع و تفصیلی پیش بینی و به شکل قانونی ایجاد شود.
ساعد اضافه کرد: این ظرفیت سازی از راه اصلاح بافت های فرسوده، بازآفرینی بافت های ناکارآمد، استفاده از اراضی داخل شهرها و الحاق به شهرهای موجود ممکن است و مصوبه محدودیتی برای ساخت وساز متناسب با نیاز واقعی شهرها ایجاد نخواهد کرد.
تمرکززدایی بدون توزیع فعالیتهای اقتصادی ممکن نیست
با این حال، کاهش فشار جمعیتی بر تهران فقط از مسیر کنترل ساخت وساز محقق نمی شود؛ چونکه تمرکز موقعیت های شغلی، فعالیتهای صنعتی، خدماتی و آموزشی بازهم یکی از عوامل اصلی جذب جمعیت به پایتخت و استان البرز است.
در مجموع، مصوبه ساماندهی و تمرکززدایی از تهران و البرز را نمی توان فقط یک برنامه برای محدود کردن ساخت وساز دانست؛ بلکه این سیاست تلاشی برای اصلاح الگوی توسعه منطقه ای، کنترل بارگذاری جمعیتی و کاهش فشار بر منابع طبیعی و زیرساخت های پایتخت است
مدیرکل دفتر توسعه طرح های توسعه و عمران وزارت راه و شهرسازی با تکیه بر ضرورت توجه به ابعاد اقتصادی این مصوبه اظهار داشت: برنامه های ساماندهی تهران و البرز باید علاوه بر ابعاد کالبدی و شهرسازی، نگاه مالی و اقتصادی نیز داشته باشند.
وی اضافه کرد: فعالیتهای خدماتی سطح بالا، صنعتی، کارگاهی و آموزش عالی همچون محورهایی هستند که در این سند مورد توجه قرار گرفته اند و باید برای توزیع یکپارچه این کارها در سطح کشور، برنامه و چارچوب مشخصی تدوین شود.
در مجموع، مصوبه ساماندهی و تمرکززدایی از تهران و البرز را نمی توان فقط یک برنامه برای محدود کردن ساخت وساز دانست؛ بلکه این سیاست تلاشی برای اصلاح الگوی توسعه منطقه ای، کنترل بارگذاری جمعیتی و کاهش فشار بر منابع طبیعی و زیرساخت های پایتخت است.
با این حال، موفقیت آن به چگونگی اجرا بستگی دارد. اگر هم زمان با مواجهه با تخلفات ساختمانی، ظرفیت قانونی تولید مسکن متناسب با تقاضای واقعی تامین نشود، نگرانی ها درباره ی بازار مسکن بازهم پابرجا خواهد ماند. از جانب دیگر، تمرکززدایی بدون توزیع موقعیت های اقتصادی و شغلی در سایر مناطق کشور نیز نمی تواند به کاهش پایدار فشار جمعیتی بر تهران منجر شود.
منبع: maskangozin.ir
این مطلب را می پسندید؟
(0)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
کامنتهای کاربران مسکن گزین در مورد این مطلب